ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Մհեր Մելքոնյանը գրում է․
Շիրակի մարզում բնակարանային իրավիճակը վաղուց դուրս է եկել զուտ սոցիալական խնդրի շրջանակներից և վերածվել է համակարգային ճգնաժամի, որը պահանջում է անհապաղ քաղաքական և պետական միջամտություն։ Տարիներ շարունակ կուտակված խնդիրները այսօր արդեն վտանգում են ոչ միայն քաղաքացիների սոցիալական վիճակը, այլև նրանց անվտանգությունն ու առողջությունը։ Մարզի համայնքներում բնակարանային ֆոնդի զգալի մասը գտնվում է անմխիթար վիճակում։ Բազմաթիվ շենքեր և բնակարաններ չեն համապատասխանում նվազագույն տեխնիկական և հիգիենիկ չափանիշներին, իսկ որոշ դեպքերում՝ ուղղակիորեն սպառնում են բնակիչների կյանքին։ Այս իրավիճակը անընդունելի է ոչ միայն սոցիալական, այլև իրավական տեսանկյունից, քանի որ խոսքը վերաբերում է քաղաքացիների հիմնարար իրավունքներին։
Բնակարանային ոլորտում առկա խնդիրների խորացման հիմնական պատճառներից մեկը պետական հետևողական քաղաքականության բացակայությունն է։ Շիրակի մարզում փաստացի բացակայում են լայնածավալ և համակարգված բնակարանաշինական ծրագրեր, որոնք ուղղված կլինեին թե՛ նոր բնակարանների կառուցմանը, թե՛ գործող ֆոնդի վերականգնմանը։ Փոխարենը, տարիներ շարունակ գերակշռել են մասնակի և ոչ համակարգային լուծումները, որոնք չեն կարողացել փոխել ընդհանուր պատկերը։
Արդյունքում՝
-մարզի բնակիչների զգալի մասը շարունակում է ապրել վտանգավոր պայմաններում,
-երիտասարդ ընտանիքները զրկված են սեփական բնակարան ձեռք բերելու հնարավորությունից,
-բնակարանային խնդիրները նպաստում են արտագաղթի աճին և մարզի սոցիալ-տնտեսական թուլացմանը։
Այս ամենը վկայում է, որ խնդիրը ոչ թե ռեսուրսների բացակայությունն է, այլ քաղաքական կամքի և առաջնահերթությունների սխալ սահմանման հետևանք։
Շիրակի բնակարանային իրավիճակը ունի բազմաշերտ ազդեցություն.
-Սոցիալական խորացող անհավասարություն – խոցելի խմբերը հայտնվում են առավել ծանր պայմաններում։
-Ժողովրդագրական խնդիրներ – երիտասարդները լքում են մարզը՝ չտեսնելով ապագա։
-Անվտանգության ռիսկեր – վթարային շենքերում ապրող քաղաքացիները ամեն օր կանգնած են իրական վտանգի առաջ։
-Տարածքային անհամաչափ զարգացում – մարզը դուրս է մնում համապետական զարգացման տրամաբանությունից։
Այս պայմաններում բնակարանային խնդիրը դառնում է ոչ միայն սոցիալական, այլ նաև ազգային զարգացման և տարածքային քաղաքականության հարց։
Խնդրի լուծումը պահանջում է ոչ թե հատվածային, այլ համակարգային մոտեցում։ Հնարավոր և անհրաժեշտ քայլերը հետևյալն են.
1. Պետական բնակարանային ծրագրերի մեկնարկ
Պետք է մշակել և իրականացնել լայնածավալ ծրագրեր՝ ուղղված նոր բնակարանների կառուցմանը, հատկապես սոցիալապես խոցելի և երիտասարդ ընտանիքների համար։
2. Ֆինանսական հասանելիության ապահովում
Անհրաժեշտ է ներդնել սուբսիդավորված հիփոթեքային վարկերի համակարգ, ինչպես նաև պետական աջակցություն բնակարանների վերանորոգման համար։
3. Գործող բնակֆոնդի վերականգնում
Պետք է իրականացնել վթարային և անմխիթար շենքերի տեխնիկական գնահատում և փուլային վերանորոգում կամ վերակառուցում։
4. Համապարփակ տարածքային զարգացում
Բնակարանաշինությունը պետք է զուգակցվի ենթակառուցվածքների, տրանսպորտի, կրթության և առողջապահության զարգացման ծրագրերի հետ։
5. Վերահսկողություն և հաշվետվողականություն
Յուրաքանչյուր ծրագիր պետք է ունենա հստակ ժամանակացույց, ֆինանսավորման աղբյուրներ և հանրային վերահսկողության մեխանիզմներ։
Շիրակի մարզում բնակարանային ճգնաժամը պատահական երևույթ չէ։ Այն տարիներով կուտակված քաղաքական անգործության և ոչ արդյունավետ կառավարման արդյունք է։
Այս խնդիրը այլևս չի կարող դիտարկվել որպես երկրորդական։ Այն վերաբերում է մարդկանց կյանքին, անվտանգությանը և արժանապատվությանը։ Պետությունը պարտավոր է ոչ թե արձագանքել, այլ կանխել նման իրավիճակները՝ ձևավորելով հստակ և հետևողական քաղաքականություն։
Այս իրավիճակում լռությունը հավասարազոր է անպատասխանատվության, իսկ անգործությունը՝ քաղաքական մեղքի։ Այստեղ այլևս հնարավոր չէ սահմանափակվել ձևական գնահատականներով կամ կիսատ քայլերով։ Անհրաժեշտ է հստակ քաղաքական որոշում, պատասխանատվության ստանձնում և համակարգային փոփոխություն։
